ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ತಲೆಗೆ ವಸ್ತ್ರ (ಹೆಡ್ಸ್ಕಾರ್ಫ್) ಧರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವಂತೆ ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ಕೋರಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯೊಬ್ಬರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಉಡುಪಿನ ನಿಯಮವನ್ನು (ಡ್ರೆಸ್ ಕೋಡ್) ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಶಾಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ತಲೆಗೆ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವಂತೆ ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ಕೋರಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯೊಬ್ಬರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಯಾಗರಾಜ್ನ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯೊಂದರ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯೊಬ್ಬರು ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಬಾಲಕಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದು, ಅದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ 11ನೇ ತರಗತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದ್ದಾಳೆ. ಶಾಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ತಲೆಗೆ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವಂತೆ ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ಕೋರಿ ಆಕೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು.
ತಲೆಗೆ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸುವುದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಚರಣೆಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಅದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 6ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದಲೂ ಅದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೆ.ಜೆ. ಮುನೀರ್ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಶುಕ್ಲಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಹೀಗೆ ಗಮನಿಸಿತು: “ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ತರಗತಿಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಾವು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದೇವೆ.” ಅವಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸೇರಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇತರ ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರೂ ತಲೆವಸ್ತ್ರವನ್ನು (headscarf) ಧರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ತಲೆವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸುವುದು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.
“ಈ ವಿಷಯವು ಎಲ್ಲಿಯೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದರೂ, ಮಹಿಳೆಯರು ತಲೆವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸುವುದು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಧರಿಸದಿದ್ದರೆ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ,” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸೇರಿಸಿತು.
ಆಗಸ್ಟ್ 21 ರಂದು ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೀಗೂ ಗಮನಿಸಿತು: “ತಲೆವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಎಂಬ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯಷ್ಟೇ (ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ) ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.” ಶಾಲೆಯ ಸಮವಸ್ತ್ರ ನಿಯಮವು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿದ್ದು, ತಾರತಮ್ಯರಹಿತವಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆಂತರಿಕ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿನ ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.
ಯಾವುದೇ ಅನುದಾನರಹಿತ ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಮವಸ್ತ್ರ ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ನಿಗದಿತ ಶಾಲಾ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕೆ ತಲೆವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಕೋರುವ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಸಮವಸ್ತ್ರವು ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವಾಗ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಗದಿತ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಧರಿಸದಿರಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ‘ಸಮವಸ್ತ್ರ’ದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೇ ವಿಫಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಇದು ಶಾಲಾ ಶಿಸ್ತನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ-ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶಾಲೆಯು ತಿಳಿಸಿತು. ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮಕ್ಕಳು ಈ ಶಾಲೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಸಮವಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುವುದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಮವಸ್ತ್ರ ನಿಯಮದ ಏಕರೂಪತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು ಎಂದು ಶಾಲೆಯು ವಾದಿಸಿತು. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಿಬಿಎಸ್ಇ (CBSE) ಕೂಡ ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದವು.
